Tarih Bilimi Nedir 7

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yerı aralık, bu olaylarla ilgili bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem-dışı farkı gözetmeksizin, konum ve zaman aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir bilgi kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her meydanın evvelini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lügat konusu evetğunda, yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara müteallik tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları boşluk önüne hileınarak, olası evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir daha yaşanabilmesi gibi bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki gibi deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki partner kontralığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, çav iktibas kanalıyla selen edinme anlamlarında kullanılan söz, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yerı aralık çok daha geniş bir anlam dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta gitgide huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden özge bir şey bileğildir.[5]