Tarih Bilimi Nedir 11

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cenahı sıra, bu olaylarla dayalı bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut anatomi-dışı farkı gözetmeksizin, arsa ve dem aralığının kestirildiği bir geçmiş dem dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir ilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın cemaziyelevvelini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık cemaziyelevveli söz konusu başüstüneğunda, yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara değgin tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları görüş önüne allıkınarak, mümkün başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir elan yaşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber derç vasıtasıyla haber edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cenahı sıra çok elan geniş bir mana dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca yavaş yavaş natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey bileğildir.[5]