Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen kamu şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve giderek anonimleşen bir nazım biçimidir. ırlamakler esas flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik bile olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise kamu dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.

ırlamaknün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir kamu şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en sarih özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Doğrusu hece skorsı bakımından bir sınırlama gerçekleşemez.

ırlamaklerin şanlı çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. ırlamakler bu şekilde kamuın esrarı olurlar ve kamuın her kesimine hitap eden sanat erilar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. ırlamakler çoğu kez, bir huy hadiseı ya da bir kahramanlık hakkındasında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yer adlarının, hatta mevzuların bile değişmiş olduğu görüldüğü midein, nerede doğduklarını saptamak çelimleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak iki başkalık yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı mideine alan uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğu kez katakulli havaları yer düzenır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste durum adı verilmektedir.

Türklerde çalışmalenen konulara göre bile sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Natür türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik türküleri
Resim türküleri
İş türküleri
Alınlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Künde türküleri
Tab ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve çığlıkklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri